'True Liberty is to have Power over oneself in all Things', las ik laatst als spreuk op een muur achter iemands coach-werkplek.
Nu na wat mijmering zijn er volgens mij in essentie 3 wegen die je kan bewandelen om dat doel te bereiken.
De eerste weg is die van de yogi, de fakir en de martial arts. Daar gaat het over controle krijgen over jezelf via het derde chakra. Het is uiteindelijk een weg van illusie, maar het is wel een weg die je kan brengen naar het punt van geen controle. En dan voltrekt de 'maha kensho' zich in één keer. Het is geen zachte en vrolijke weg.
De tweede weg is de weg van de afzondering in meditatie. Na strukturele training onder begeleiding (want anders hou je dit proces van sterven niet vol) voltrekt de 'maha kensho' zich in de vorm van een BDE. Daarna is nog veel werk nodig om deze ervaring met het menszijn te herverbinden. Meestal lukt dat niet en blijven 'verlichten' hangen in het 'net niet meer mens zijn' in een autistische bunker teruggetrokken verder levend of eerder eigenlijk wachtend op de dood van het lichaam. Meditatie is de weg van het eerste chakra.
Dan de derde weg. Dat is de weg van verlangen naar beschikbaarheid. Het voertuig is de lust die zetelt in het tweede chakra. Het is het chakra van het maken van diepe verbinding met een ander mens om in aanvang te zorgen voor het voortbestaan van de soort. Deze verbindingskracht is de meest intense verbinding die tussen twee of meer mensen mogelijk is en wordt gestuurd door een dwingend verlangen daarnaar. De transformatie van dit verlangen naar beschikbaarheid is een geleidelijke, maar toch snelste weg om tot bevrijding te komen zonder het menszijn te hoeven ontkennen. Leerling met verlangen ontmoet lerares die zich beschikbaar stelt om te oefenen met de transformatie van verlangen. Uiteindelijk wordt de ware aard van dit verlangen getoont en daarmee verdwijnt de afhankelijkheid.
Ik kan iedereen die op zoek is naar werkelijke vrijheid zonder verlies van het typisch menselijke aanraden om voor deze laatste weg, de weg van tantra, te kiezen.

Niet omdat ik een adept van de OSHO beweging ben, maar wel omdat ik vind dat Bhagwan Shree Rajneesh de moed had om tegen alle conventies in het 'Westen' genadeloos te confronteren met de desintegratie van de lust als resultaat van 2000 jaar christendom. Hij doet voor mij een eerste serieuze poging om deze gemankeerdheid van de westerse mens in het openbaar op de kaart te zetten. Dat daarna zijn volgelingen er weer een gedrocht van hebben gemaakt, zie ik niet als zijn bewuste intentie. Wellicht heeft hij er wel voor willen zorgen dat tantra geheim blijft. Naar mijn mening is de weg van reïntegratie van lust een hele belangrijke voor de ontwikkeling van de westerse mens.
Onderstaande tekst vind ik een prachtige inleiding op de visie van Bhagwan Shree Rajneesh op tantra. Ik schrijf de tekst over uit een boekje dat nog maar moeilijk te verkrijgen is. Zo af en toe doe ik een stukje. Uiteindelijk is het boekje hier in zijn geheel te lezen.

Giedi, 18 september 2022, Uithuizen, Groningen, Nederland

Tantra, spiritualiteit en seks
Rajneesh

Bhagwan Shree Rajneesh
tweede druk
Uitgeverij Ankh-Hermes bv - Deventer

Oorspronkelijke titel: Tantra, Spirituality & Sex, uitegeven door The Rainbow Bridge, San Francisco/New York.
Vertaling Ma Prem Pushpa.

Eerste druk 1979
Tweede druk 1980

Tantra, spiritualiteit en seks bevat enkele soetra's uit de Vigyan Bhairava Tantra met commentaar daarop van Bhagwan Shree Rajneesh.
De complete 112 soetra's kunt U vinden in het boekje van Paul Reps, Zen-zin, Zen-onzin (uitgave Ankh-Hermes).

ISBN 90 202 5414 6

Inhoud
Voorwoord
1. Tantra - de weg van overgave
2. Zich totaal laten-gaan in seks
3. De spiritualiteit van de tantrische seksbeleving
4. Kosmisch orgasme door middel van tantra
5. Tantrische liefde als meditatie-techniek

Hoofdstuk 5: Tantrische liefde als meditatie-techniek, is met toestemming van de uitgever, Thames & Hudson Ltd, London, overgenomen uit het eerste deel van The Book of Secrets.

Voorwoord

In september 1978 stond er in een Indiaas tijdschrift dat Bhagwan Shree Rajneesh de Hugh Heffner (hoofdredacteur 'Playboy') van de spirituele wereld zou zijn, dat zijn ashram in Poona een soort liefdesnest is waar losbandigheid hoogtij viert, en waar iedereen naakt rondloopt. In Nederlandse bladen wordt hij de 'liefdesgoeroe'of 'seksgoeroe' genoemd en een Israëlische krant deed er gisteren nog een schepje bovenop door te schrijven dat de sannyasins (discipelen) van Bhagwan Shree Rasjneesh zich elke ochtend na zijn lezing met overgave in seksorgieën storten...
Terecht stelde een van zijn sannyasins hem een dezer dagen de volgende vraag (en de vraag lag op ieders lippen): Bhagwan, u staat overal ter wereld bekend als de Tantra-meester of de seksgoeroe, toch heb ik in die drie jaar dat ik hier ben minder met seks te maken gehad dan ooit tevoren in mijn leven; ook denk en hoor ik er minder over. Kunt u deze tegenstrijdigheid verklaren?
En Bhagwan antwoordde onder meer: 'Ja. Ik leer jullie heel ver te gaan in de liefde. Ik leer jullie dat je diep in seks moet doordringen, omdat dat de enige manier is om seks te transformeren. Er doorheen gaan is de enige manier om er voorbij te gaan, maar mijn doel is dat jullie er voorbij gaan. Uiteraard roept dat problemen op en zal ik steeds weer, overal ter wereld, verkeerd begrepen worden. Men is eraan gewend dat religieuze mensen tegen seks zijn; hoe kunnen mensen die niet tegen seks zijn, religieus zijn? Ik ben al die oude vastgeroeste ideeën aan het afbreken en ik verwacht niet dat de wereld onmiddellijk naar onuitgestippelde denkpatronen overhelt.
Dus verwacht ik ook niet dat men mij begrijpt. Als men mij verkeerd begrijpt, heb ik alle begrip voor hun onbegrip. Ik koester geen valse hoop. Het zal jaren of eeuwen duren voor men mij begrijpt. Zo gebeurt het altijd.
Ik ben een nieuwe levensvisie aan het scheppen. Deze visie is zo nieuw dat ze nergens is onder te brengen, dus voelt iedereen zich op zijn teentjes getrapt.'(...)

De tekst in dit boekje Tantra, spiritualiteit & seks geeft een duidelijk beeld van de visie van Bhagwan Shree Rasjneesh over seks en liefde. Hij haalt de sluiers weg waarachter Tantra zolang voor ons verborgen was, en geeft praktische aanwijzingen hoe seks omgezet kan worden in liefde, en liefde in meditatie. Hij zegt: 'Als je bewust de liefde ervaart, zul je tot je verbazing ontdekken dat liefde alle sleutels tot samadhi (verlichting) bezit. Als je diep doordringt in liefde en je bent je overal van bewust, zul je merken dat hetgeen je aantrekt niet de liefde is, maar het feit dat denken en tijd tijdens de hoogste piek van liefde verdwijnen.
Tijdens de orgastische explosie stoppen je gedachten en je besef van tijd - en van daaruit stroomt de nectar bij je binnen. In werkelijkheid wordt wordt die mooie ervaring niet veroorzaakt door de seks. Seks helpt alleen om op een natuurlijke manier tot dat punt te komen waar je denken oplost - uiteraard maar voor één moment. De wolken worden uiteengejaagd en je kunt de zon zien. Opnieuw zullen de wolken zich formeren - de zon zal weer verdwijnen en je zult opnieuw fantaseren over seks. Als je onbewust blijft, zal dit geheim je telkens weer ontgaan. Niet seks kluistert je aan de wereld, maar het feit dat je onbewust bent. Dus moet je seks niet laten schieten, je moet je onbewustheid laten schieten. Wees bewust en sta toe dat je natuurlijke wezen zijn hele energiestroom beleeft.'(...)

Uitgangspunt van Bhagwan Shree's toespraken over tantra, is de Vigya Bhairava Tantra, een geschrift uit de oudheid waarin Lord Shiva zijn geliefde wederhelft Devi antwoord geeft op haar vragen:

Oh Shiva, wat is uw werkelijkheid?
Wat is dit met wonderen gevuld heelal?
Wat vormt de kiem?
Wie centreert het wereldwiel?
Wat is dit leven achter de vorm
die vormen doordringt?
Hoe kunnen wij het allemaal binnengaan,
boven ruimte en tijd,
namen en beschrijvingen?
Laat mijn twijfels worden weggenomen!

Devi zit op Shiva's schoot, haar vragen en zijn 112 antwoorden zijn een liefdesdialoog, een gesprek van hart-tot-hart, zoals een meester spreekt tot zijn discipelen. Devi is Shiva's geliefde én zijn discipel en volgens Bhagwan is Devi eigenlijk Shiva's innerlijke vrouw - de vrouw in hem, het vrouwelijke ontvankelijke passieve principe. Devi is het symbool voor de houding van een discipel: open, ontvankelijk, passief, in diepe liefde met de Meester - alleen met zo'n houding kan de essentie van een leer worden overgebracht. Als je in diepe liefde voor iemand luistert, dan luister je niet zozeer naar de woorden die worden uigesproken, of naar de betekenis, maar je let op de uitdrukking in de ogen, de gebaren, de stilten tussen de woorden, tussen de zinnen...Je drinkt de ander als het ware in, het geheel van de ander, niet alleen de woorden. Daarom is de Tantra van Shiva een liefdestaal.
Vigyan Bhairava Tantra betekent letterlijk: 'de techniek om het bewustzijn voorbij te gaan'. Liefde helpt ons om een glimp op te vangen van wat zich buiten het bewustzijn bevindt. Vandaar dat liefde de basis vormt van de tantrische wijsheid. Bhagwan zegt: 'Twee mensen die verliefd zijn, verzinken steeds dieper in elkaar en hoe dieper ze gaan, hoe meer tweeheid, de dualiteit (jij en ik) verdwijnt en de twee tot één worden. Er komt een moment (de piek) waarop er alleen nog maar in schijn twee zijn, maar waarop ze van binnen één zijn. Tijdens die eenwording wodt de dualiteit getranscendeerd. En alleen op die manier moeten Jezus' woorden 'God is liefde' geïnterpreteerd worden. De christenen interpreteren God nog steeds als 'liefdevol' - alsof God een soort vaderlijke liefde voor ons heeft. Dat is onzin! 'God is liefde' is een tantrische uitspraak. Het betekent dat liefde ons het dichtste bij God brengt, want God is eenheid en die eenheid kunnen wij voelen door in liefde op te gaan.
Er zijn twee lichamen, maar iets buiten die lichamen wordt één. Ons verlangen naar seks is in feite een diep verlangen naar eenheid en die eenheid is niet seksueel.'(...) 'Shiva is zich niet bewust van liefde. Wij zijn ons bewust van liefde, omdat we in een staat van "niet liefde" leven.
We voelen liefde door dit contrast. Shiva is liefde. "Bhairava" betekent iemand die liefde is geworden, en dat is heel wat anders dan "liefdevol" zijn.
Devi houdt zielsveel van Shiva - zoveel dat Shiva's vorm, zijn lichaam verdwijnt, zoals het lichaam van je geliefde verdwijnt als je hem (of haar) intens liefhebt. Dan opeens ervaar je het Vormloze dat achter de vorm verborgen is, en dat is God. Via diepe liefde kunnen we het vormloze binnengaan. Devi moet verliefd zijn geworden op Shiva, als man. Maar toen de liefde zijn hoogste bloei bereikte, verdween de man en stond ze van aangezicht tot aangezicht met het Vormloze. Als liefde een piek bereikt, verdwijnt de beminde. Vandaar haar vraag: Oh Shiva, wat is uw werkelijkheid?...'

Voor zijn discipelen is Bhagwan een Shiva. We voelen ons elke dag als Devi, 'Oh Bhagwan, wat is uw werkelijkheid?'...Op het hoogtepunt van mijn liefde is Bhagwan pure leegte, vormloos, lichaamloos, een afgrond waar ik, met open ogen en vol vertrouwen, in stort, een spiegel die mijn diepste diepte reflecteert. Niet dat Bhagwan ons liefde leert en zeker leert hij ons geen seks. Omdat Bhagwan liefde is, leren we langzaam maar zeker de ware liefdestaal weer verstaan. Hij praat elke dag anderhalf uur - niet omiets te zeggen, maar om ons de gelegenheid te geven in contact te komen met wat wij vergeten zijn en wat diep in ons verborgen ligt: ware liefde.

Ma Prem Pushpa

1. Tantra - de weg van overgave
'Als liefde je niet tot meditatie brengt, kan niets je tot meditatie brengen!'

Bhagwan, wilt u alstublieft uitleggen of de technieken die u tot dusverre uit de 'Vigyan Bhairava Tantra' besproken hebt, tot de Yoga wetenschap behoren of het centrale thema van Tantra zijn. Wat is het centrale thema van Tantra?

Deze vraag komt bij velen op. De technieken die we tot dusverre besproken hebben, zijn ook terug te vinden bij Yoga. Het zijn dezelfde technieken, met dit verschil: dat je dezelfde technieken kunt toepassen vanuit een heel andere achtergrondfilosofie. Het kader, het stramien verschilt, niet de techniek. Je kunt namelijk bij die technieken een heel andere levensinstelling hebben, een die juist tegengesteld is aan die van Tantra.
Yoga gelooft in strijd. Yoga is fundameneel de weg van de wil. Tantra gelooft niet in strijd. Tantra is geen weg van de wil. In tegendeel: Tantra is de weg van de totale overgave. Je wil is daarbij niet nodig. Bij Tantra vormt jouw wil juist een prbleem: je wil is de bron van alle angst. Bij Yoga is jouw overgave, je 'wil-loosheid' het probleem.
Omdat je wil zwak is, verkeer je in angst, ben je bang en lijd je, hunker je - naar Yoga. Bij Tantra lijd je juist omdat je een wil hebt, omdat je een ego hebt: een individualiteit. Yoga zegt, breng je wil tot absolute volmaaktheid en je zult bevrijd zijn. Tantra zegt, laat je wil volkomen oplossen, word er volkomen leeg van en dat zal je verlossing zijn. En het probleem is dat ze allebei gelijk hebben.
Maar de weg van Yoga is uitermate moeilijk. Het is bijna onmogelijk, praktisch uitgesloten, om tot volmaaktheid van het ego te komen. Dat zou betekenen dat je het middelpunt van het heelal bent geworden. Dat is een lange, moeilijk begaanbare weg en in werkelijkheid bereik je het einde nooit. Wat gebeurt er dus met de aanhangers van Yoga? Vroeg of laat wenden ze zich tot Tantra.
Verstandelijk gesproken is Yoga wel te realiseren, maar existentieel niet. Als het doel al bereikbaar is, zou je het via Yoga ook moeten kunnen bereiken. Maar over het algemeen gebeurt dat niet. En mocht het toch gebeuren, dan is het een zeldzaamheid, zoals bijvoorbeeld bij Mahavir. Soms gaan er eeuwen voorbij en dan verschijnt er een man als Mahavir, die inderdaad verlichting bereikte via Yoga. Maar hij is een zeldzaamheid, hij is de uitzondering op de regel.
Maar Yoga spreekt veel meer aan dan Tantra. Tantra is eenvoudig en natuurlijk en je kunt door middel van Tantra je doel gemakkelijk bereiken. Heel natuurlijk en zonder moeite. En juist daarom trekt Tantra je niet zo. Hoe komt dat? Alles wat jou aanspreekt, spreekt je ego aan. Naarmate je het gevoel hebt dat iets je ego zou kunnen vervullen, zul je je er meer toe aangetrokken voelen. Je ego wordt aangegrepen. En daarom oefent Yoga een grotere aantrekkingskracht op je uit.
Werkelijk hoe egoïstischer je bent, hoe sterker Yoga je zal aanspreken, omdat Yoga een zuiver egostreven is. Hoe onmogelijker iets is, hoe sterker je ego erdoor wordt aangetrokken. Om die reden heeft de Mount Everest zo'n aantrekkingskracht op je. Het verlangen om de top van de Mount Everest te bereiken is zo sterk, omdat het zo moeilijk is. Toen Hillary en Tensing de top bereikten, beleefden ze een moment van extase. Hoe komt dat? Omdat hun ego werd vervuld. Zij waren de eersten.
Toen de eerste mens op de maan landde, hoe denk je dat hij zich voelde? Hij was de eerste in de geschiedenis! Hij kan niet vervangen woden; hij zal, door de hele geschiedenis heen, altijd de eerste blijven. Aan zijn positie valt niet meer te tornen. Zijn ego is tot op de kern vervuld. Hij heeft geen concurrenten meer en er zal er ook nooit meer een kunnen komen. Velen na hem zullen op de maan landen, maar geen van hen zal de eerste zijn. Veel mensen kunnen naar de maan gaan en naar de Mount Everest. Yoga heeft je echter een nog hogere top te bieden. En hoe onbereikbaarder het doel is, des te meer zal het ego naar vervolmaking streven, naar het zuiverste, volmaakte, absolute ego.
Yoga zou zeer aantrekkelijk geweest zijn voor Nietzsche, omdat hij aanvoelde dat de energie die achter het leven werkzaam is, energie is van de wil - de wil tot macht. Yoga geeft je dat gevoel. Door Yoga wordt je machtiger.
Hoe meer controle je hebt over jezelf, hoe beter je je instincten kunt beheersen; hoe meer controle je hebt over je lichaam, hoe beter je je geest kunt beheersen. Je voelt je dan des te machtiger. Je wordt een meester over je innerlijk. Maar dit meesterschap komt tot stand door conflict; door strijd en geweld. En je ziet telkens weer dat iemand die gedurende vele levens Yoga heeft beoefend, een punt bereikt waarop de hele reis kleurloos, onwerkelijk en onbenullig wordt, omdat naarmate je ego meer vervuld wordt, je des te sterker voelt hoe nutteloos het allemaal is. Op dat moment wendt de Yoga beoefenaar zich tot Tantra.
Yoga trekt aan omdat iedereen een egoïst is. Tantra trekt in het begin helemaal niet aan. Tantra kan alleen maar appelleren aan de diepere diepten van het mens-zijn - aan hen die aan zichzelf gewerkt hebben, die gedurende vele levens echt met Yoga geworsteld hebben. Dan spreekt Tantra hen aan. Dan kunnen ze Tantra begrijpen. Over het algemeen voelt men zich niet tot Tantra aangetrokken en mocht dat wel het geval zijn, dan is de aantrekkingskracht gebaseerd op valse motieven. Probeer ook die te begrijpen. Tantra stoot af, omdat Tantra van je vraagt je over te geven en niet te vechten. Tantra vraagt je om te drijven, niet om te zwemmen. Tantra vraagt je om met de stroom mee te gaan en er niet tegenin te gaan. Tantra zegt je dat de natuur goed is. Vertrouw de natuur, vecht er niet tegen. Niet-vechten is de centrale leer van Tantra.
Drijf! Laatje gaan.
Tantra kan je onmogelijk aanspreken. Door Tantra wordt je ego niet vervuld. In de eerste fase al vraagt Tantra van je ego om zichzelf op te lossen. Meteen al bij het begin vraagt Tantra je om je ego los te laten.
Yoga vraagt dat ook van je, maar pas op het laatst. In het begin wil Yoga dat je je ego reinigt; het kan dan geen stand meer houden. Alleen komt dit bij Yoga op het laatst en is dit bij Tantra het begin.

Mocht Tantra bij wijze van uitzondering je toch aanspreken, dan is dat op grond van verkeerde motieven. Je zou bij voorbeeld maar al te graag aan je seksuele impulsen willen toegeven; met behulp van Tantra kun je die impulsen rationaliseren. En dan kan Tantra aantrekkelijk voor je zijn. Je zou graag aan je verlangen naar alcohol, vrouwen en dergelijke willen toegeven - je voelt je dan aangetrokken tot Tantra, maar in werkelijkheid word je dan niet tot Tantra aangetrokken. Tantra is dan een façade - een truc.
In feite word je dan aangetrokken tot iets heel anders waarvan je denkt dat Tantra je dat toestaat; maar dan zit je in de val.
Tantra is er niet om je zwakheden te steunen. Tantra is er om je zwakheden te transformeren. Met Tantra kun je jezelf gemakkelijk misleiden en omdat die mogelijkheid er in zit, wilde Mahavir Tantra liever niet voorschrijven. Dat gevaar ligt altijd op de loer. De mens kan zichzelf heel gemakkelijk iets wijsmaken - hij zegt iets - hij bedoelt iets anders. Hij is in staat voor alles een verstandelijke verklaring te vinden.
In het oude China bijvoorbeeld bestond ook zoiets als Tantra - een geheime wetenschap die bekend staat als Tao. Tao heeft overeenkomsten met Tantra. Tao zegt bijvoorbeeld: als je je van je seks wil bevrijden, is het goed om je niet tot één partner te beperken. Het is beter om steeds van partner te wisselen.
Dit is volkomen juist, maar je kunt het gaan rationaliseren en zo jezelf om de tuin leiden. Je zou gewoon een seksmaniak kunnen zijn en denken 'Ik beoefen nu Tantra, dus kan ik me niet meer tot één vrouw beperken, ik ga van partner veranderen.' Talloze Chinese keizers hielden er voor dit doel uitgebreide harems op na.

Als je je goed verdiept in de menselijke psychologie, dan is TAO van grote betekenis. Als je maar met één partner contact hebt, dan zal de aantrekkingskracht tot die man of vrouw vandaag of morgen afnemen, maar de aantrekkingskracht tot mannen of vrouwen in het algemeen zal blijven. De andere sekse zal je blijven aantrekken. Deze vrouw - jouw vrouw - zal niet langer tot de 'andere sekse' behoren; zij zal je niet langer aantrekken, ze zal voor jou geen magneet meer zijn. Je bent aan haar gewend geraakt.
Tao zegt dat een man die met veel vrouwen contact heeft, niet alleen maar één vrouw te boven komt, maar de hele andere sekse transcendeert. Het feit dat hij zoveel vrouwen kent, zal hem bij de transcendentie helpen. Dit is juist, maar het is gevaarlijk, omdat het aantrekkelijk is. Het is niet gevaarlijk omdat het juist is, maar omdat het je vrij spel geeft. Dat is het probleem bij Tantra.
Om die reden werd Tao in China onderdrukt; dat moest wel. Om dezelfde reden werd werd Tantra in India onderdrukt. Overigens zijn Tao en Tantra prachtig. De menselijke geest heeft nog nooit zoiets moois en mysterieus voortgevracht als Tantra; geen enkele andere kennis bereikt zo'n diepte.
Maar kennis brengt altijd gevaren met zich mee. Zo is in onze tijd wetenschap een gevaar geworden, omdat ze zoveel diepe geheimen heeft ontdekt. Ze weet bijvoorbeeld hoe atoomenergie verkregen kan worden. Einstein schijnt gezegd te hebben dat hij, als hij opnieuw zou kunnen leven, liever loodgieter zou worden dan wetenschapsman, omdat hij, terugblikkend op zijn leven, inzag dat zijn hele leven niet alleen onbetekenend, maar zelfs gevaarlijk voor de mensheid is geweest. En hij heeft een van de allergrootste geheimen doorgegeven, maar aan een mensdom dat al te goed in staat is zichzelf te misleiden.
Het zal mij niet verbazen als er spoedig een dag komt waarop we wetenschappelijke kennis zullen moeten onderdrukken.
Er gaan geruchten dat geleerden er in het geheim over denken of ze nog wel verder moeten gaan met hun onderzoekingen, want ze bevinden zich nu op gevaarlijk terrein.
Elke vorm van kennis is gevaarlijk; alleen onwetendheid is ongevaarlijk. Je kunt er niet veel mee doen. Bijgeloof is altijd goed - levert nooit gevaar op. Bijgeloof is homeopathisch: als je het medicijn krijgt toegediend, kan het je nooit kwaad doen. Of het je helpt of niet, hangt af van jouw onwetendheid, maar één ding is zeker: het zal je niet schaden. Homeopathie is ongevaarlijk; het is een diepgaande vorm van bijgeloof. Als het werkt, kan het je alleen maar beter maken. Let wel: als iets alleen maar kan helpen, dan is het een diepgaande vorm van bijgeloof. Als het zowel kan helpen als schaden, dan pas is er sprake van kennis.
Iets dat echt is, kan beide kanten op: helpen én schaden. Alleen iets onechts kan alleen maar helpen. De hulp komt dan echter niet van het ding zelf. Het is altijd een projectie van je eigen geest. Zo kun je in zekere zin zeggen, dat alleen fictieve dingen goed zijn. Ze kunnen je nooit schaden.
Tantra is wetenschap; ze gaat verder dan atoomwetenschap, omdat atoomwetenschap zich bezighoudt met materie en Tantra houdt zich bezig met jou. En jij bent altijd gevaarlijker dan zoiets als atoomenergie. Tantra houdt zich bezig met het biologische atoom, met jou - met de levende cel, met het levensbewustzijn zelf en hoe het innerlijk mechanisme werkt.

Daarom is Tantra zo geïnteresseerd in seks. Wie geïnteresseerd is in leven en in bewustzijn, zal automatisch geïnteresseerd zijn is seks, want seks is de levensbron, de bron van liefde en van alles wat zich in de wereld van het bewustzijn afspeelt. Een zoeker die niet geïnteresseerd is in seks, is helemaal geen zoeker. Hij mag dan een filosoof zijn, maar hij is geen zoeker. En filosofie is min of meer onzin - omdat ze zich bezig houdt met nutteloze dingen.
Ik hoorde dat Mulla Nasrudin belangstelling had voor meisjes, maar het lukte hem allemaal niet zo. Er was er geen een die hem aardig vond. Toen hij toch eenmaal zijn eerste afspraak gemaakt had, vroeg hij aan een vriend: 'Wat is jouw geheim? Jij doet het zo goed bij de vrouwen! Het lijkt wel of je ze hypnotiseert; bij mij mislukt het altijd. Geef me een hint. Ik heb voor het eerst een afspraakje, leer me dus een paar van je kunstjes.' De vriend zei: 'Onthoudt drie dingen: praat voortdurend over eten, over familie en filosofie.' 'Waarom over eten?' vroeg Mulla. De vriend zei: 'Ik praat altijd over eten, omdat het meisje zich dan op haar gemak voelt - want iedere vrouw heeft belangstelling voor eten. Ze is voedsel voor het kind. Ze is voedsel voor de mensheid. Dus is ze fundamenteel geïnteresseerd in voedsel'.
Mulla zei: 'Oké. En waarom over familie?' De man antwoordde: 'Praat over familie, dan wek je de indruk dat je eerbare bedoelingen hebt.' Toen zei Mulla: 'En waarom over filosofie?' De man antwoordde: 'Praat over filosofie, dat geeft de vrouw het gevoel dat ze intelligent is.'
En Mulla verdween. Zodra hij het meisje ontmoette, zei hij: 'Hallo, houd je van noedels?' Het meisje schrok en zei: 'Nee!' Toen stelde Mulla haar de tweede vraag: 'Heb je twee broers?' Het meisje was nog meer ontsteld, 'Wat is dit voor gesprek? Ik heb helemaal geen broers.' Mulla wist zich geen raad meer. Hij vroeg zich verbaasd af of hij nu over filosofie moest beginnen. Even was hij de kluts kwijt, maar toen vroeg hij: 'Als je nu eens wel een broer had, zou hij dan van noedels houden?'
Filosofie is in zekere zin onzin. Tantra is niet geïntereseerd in filosofie, maar in het dagelijkse bestaan. Daarom houdt Tantra zich ook nooit bezig met de vraag of er een God is, of Moksha (bevrijding, verlossing) bestaat, of er een hemel is of een hel. Tantra stelt fundamentele levensvragen. Vandaar haar belangstelling voor seks en liefde.
Dat zijn fundamentele zaken. Jij bestaat dankzij seks en liefde; je maakt er deel van uit.
Jij bent niets minder dan een spel van seksenergie. En als je deze energie niet leert begrijpen en overstijgen, zul je nooit iets meer zijn dan dat. Op dit moment ben je uitsluitend seksenergie. Je kunt echter meer zijn, maar als je dit niet begrijpt en er niet voorbij gaat, zul je nooit meer zijn dan dat. De mogelijkheid om die energie te overstijgen is als een zaadje in jou aanwezig. Daarom stelt Tantra belang in seks, in liefde, in natuurlijk leven. Maar de manier om dat alles te weten te komen, is niet door conflict. Tantra zegt dat je nooit iets te weten kunt komen, als je een vechtende houding aanneemt, want dan ben je niet ontvankelijk. Juist omdat je agressief bent, zullen de geheimen voor je verborgen blijven. Je staat niet open om te ontvangen. En altijd als je vecht, sta je er steeds buiten. Als je seks bestrijdt, sta je er altijd buiten. Als je je eraan overgeeft, dan bereik je de diepste kern; dan ben je een 'insider'. Als je je overgeeft, kun je veel zaken leren kennen.
Je hebt je altijd met seks bezig gehouden op een agressieve manier. Daarom zijn veel geheimen je ontgaan. De levenschenkende kracht van seks heb je nooit leren kennen. Je was daar niet toe in staat, want die kun je alleen leren kennen als je een 'insider' bent.
Als je werkelijk meestroomt met de seksenergie - in totale overgave - dan zul je op een gegeven moment het punt bereiken waarop je weet dat seks niet alleen de geboorte van een nieuw leven kan veroorzaken, maar dat seks ook aan jou meer leven kan geven. Seks kan voor geliefden een levenschenkende kracht worden, maar daarvoor is overgave nodig. En wanneer je je eenmaal hebt overgegeven, veranderen veel dimensies.

Tantra heeft bijvoorbeeld ontdekt - evenals Tao - dat de levenschenkende kracht voor jou verloren gaat, als er tijdens de gemeenschap zaadlzing plaatsvindt. Zaadlozing is helemaal niet nodig: je kunt het totaal vergeten. Zowel Tantra als Tao menen dat zaadlozing plaatsvindt, omdat je in gevecht bent, anders is het niet nodig.
De minnaar en zijn geliefde kunnen in een innige seksuele omhelzing blijven; ze hoeven alleen maar ontspannen in elkaar te vervloeien zonder haast om tot een zaadlozing te komen, zonder naar het einde te streven. Alleen maar in elkaar tot ontspanning komen. En als die ontspanning totaal is, zullen beiden zich meer levens voelen. Ze zullen elkaar verrijken.
Volgens Tao kan een mens duizend jaar worden, als hij volstrekt niet gehaast is in zijn seksleven, maar volkomen ontspannen is. Wanneer man en vrouw samen een diepe ontspanning bereiken, in elkaar versmelten, in elkaar opgezogen worden, zonder haast, zonder enige spanning, dan vinden er alchemistische processen plaats - omdat de levenssappen van beiden de elektrische trillingen van beiden en de bio-energie van beiden elkaar ontmoeten.
En alleen door die ontmoeting (waarbij de één positief geladen is en de ander negatief geladen, dus elkaars tegenpolen zijn) maken zij elkaar krachtiger, vitaler - meer levend.
Ze zullen in staat zijn lang te leven zonder oud te worden. Maar hier kun je pas achterkomen, als je gevoelens niet agressief zijn. En dit lijkt tegenstrijdig. Mensen die tegen seks vechten, zullen snel ejaculeren, omdat een gespannen geest haast heeft om zich van spanning te ontdoen.
Recente onderzoekingen hebben tal van verrassende feiten aan het licht gebracht. Masters en Johnson hebben voor het eerst wetenschappelijk onderzocht wat er tijdens de geslachtsgemeenschap gebeurt. Zij hebben ontdekt dat 75% van de mannen een voortijdige zaadlozing heeft. Nog voordat de seksuele ontmoeting met de partner zijn hoogtepunt heeft bereikt, heeft 75% van de mannen al een zaadlozing en daarmee is het gebeuren afgelopen. Daarbij heeft 90% van de vrouwen nooit een orgasme; zij bereiken nooit een hoogtepunt, ze voelen zich nooit volledig bevredigd. Let wel: 90% van alle vrouwen!
Daarom zijn vrouwen vaak nijdig en geïrriteerd en dat zal voorlopig wel zo blijven. Er is geen enkele meditatie-techniek die hen kan helpen tot rust te komen, en er is geen filsofie, geen religie, geen ethiek die hen in harmonie kan brengen met de mannen met wie ze leven. Ze zijn gefrustreerd en kwaad, en zowel de moderne wetenschap als de oude Tantra-wetenschap menen dat de vrouw in het gezin een probleem zal blijven zolang ze geen diepe bevrediging vindt in een volledig orgasme. Zij mist iets en dat zal haar blijvend irriteren; ze zal steeds in een vechtstemming zijn.
Als je vrouw agressieve buien heeft, houd hier dan rekening mee; overdenk de hele kwestie. Het is niet alleen maar je vrouw: jij zou weleens de oorzaak kunnen zijn. En omdat vrouwen geen volledig orgasme krijgen, worden ze afkerig van seks. Ze zullen zich niet gemakkelijk in seks begeven. Ze moeten omgekocht worden, want ze zijn helemaal niet zo gebrand op seks. Waarom zouden ze er ook zin in hebben, als ze nooit tot een diep en gelukzalig gevoel kunnen komen? Ze zullen veeleer achteraf het gevoel krijgen door de man gebruikt te zijn. Ze voelen zich als een voorwerp dat gebruikt wordt en daarna aan de kant geschoven. De man is bevredigd omdat hij zijn zaadlozing heeft gehad. Daarna trekt hij zich terug en gaat slapen, terwijl zijn vrouw in stilte verdriet heeft. Ze is gebruikt; de ervaring is voor haar op geen enkele manier bevredigend geweest.
Negentig procent van de vrouwen weet niet eens wat een orgasme is. Ze hebben het nooit geweten; ze hebben nooit die gelukzalige lichaamssamentrekking ervaren als gevolg waarvan elke lichaamsvezel begint te vibreren en elke cel tot leven komt. Het feit dat zij dat punt nooit bereikt hebben, is de oorzaak van de anti-seksuele houding van de samenleving. Er heerst een agressieve mentaliteit, en de vrouw wordt zo onderdrukt dat ze frigide is geworden.
De man bedrijft de geslachtsdaad alsof hij een zonder begaat. Hij voelt zich schuldig, 'het hoort niet'. En terwijl hij de liefde bedrijft denkt hij aan de een of andere mahatma (zogenaamde heilige), hij denkt erover om een mahatma op te zoeken, om deze seks, deze schuld, deze 'zonde' te overstijgen.
Het is erg lastig om van de mahatma's af te komen! Ze zijn er al, terwijl je nog bezig bent de liefde te bedrijven. Je bent niet alleen met zń tweeën; er moet een mahatma bij zijn. En als er geen mahatma is, dan is 'God' er wel, die toekijkt hoe jij 'zondigt'. Het idee van God, zoals dat bij de mensen leeft, is dat van een bespieder: hij ziet je altijd en overal. Die houding roept angst op. En als er angst is, dan komt er ook een voortijdige zaadlozing.
Als er geen angst is, kan de zaadlozing urenlang worden uitgesteld, zelfs dagenlang. Zaadlozing is trouwens helemaal niet nodig. Als de liefde diep gaat, dan kunnen beide partners elkaar kracht geven. En dan blijft zaadlozing volledig achterwege. Dan kunnen gelieven jarenlang samenkomen zonder een enkele zaadlozing, zonder energie-verspilling. Ze kunnen volkomen ontspannen samen-zijn. Hun lichamen ontmoeten elkaar en ontspannen. Vroeg of laat zal seks niet meer opwindend zijn. Nu is het dat nog steeds. Maar op een gegeven moment is er geen sprake meer van opwinding, maar van ontspanning - je laat je helemaal gaan. Maar dit punt kun je alleen bereiken, wanneer je je eerst innerlijk hebt overgegeven aan de levensenergie, de levenskracht. Pas dan kun je je overgeven aan je geliefde. Tantra leert dat dit het is wat er gebeurt, en geeft tevens aan hoe dat kan gebeuren.
Tantra zegt dat je nooit de liefde moet bedrijven, als je opgewonden bent. Dat klinkt absurd, omdat je juist naar vrijen verlangt als je opgewonden bent. En doorgaans brengen de partners elkaar juist in een staat van opwinding om liefde te kunnen bedrijven. Maar Tantra meent dat je in een toestand van opwinding energie verspilt. Doe het alleen wanneer je heel kalm, rustig en meditatief bent. Begin met meditatie, alvorens je de liefde gaat bedrijven. En als je bezig bent met vrijen, ga dan niet voorbij de grens. Wat bedoel ik met 'niet voorbij de grens gaan'? Zorg dat je niet opgewonden en agressief wordt, zodat je energie bewaard blijft.
Als je twee mensen ziet vrijen, geeft je dat het gevoel dat ze aan het vechten zijn. Soms, als kleine kinderen hun ouders bezig zien, denken ze dat vader moeder aan het vermoorden is. Het ziet er gewelddadig uit, het lijkt wel een gevecht. Het is niet mooi, het ziet er afschuwelijk uit.

Het zou muzikaler moeten zijn, harmonieuzer. Het zou op een dans moeten lijken, niet op een gevecht. Het zou moeten zijn alsof de partners een harmonieuze melodie zingen waardoor een atmosfeer geschapen wordt waarin beide oplossen en één worden. En dan ontspannen. Dat is de bedoeling van Tantra.
Tantra is helemaal niet seksueel. Tantra is het minst seksuele dat er bestaat, en toch heeft Tantra alles met seks te maken. En wanneer door die ontspanning en door dat laten-gaan de natuur haar geheimen openbaart, is dat geen wonder. Alleen op die manier kun je je ervan bewust worden wat er gebeurt. En in die bewustwording worden talloze geheimen voor je blootgelegd.
Ten eerste wordt seks leven-schenkend. Zoals het nu is, is het dood-brengend. Je sterft erdoor, je vergooit jezelf, je doet jezelf schade.
Ten tweede wordt seks de meest diepgaande natuurlijke meditatie. Je denken komt totaal to stilstand. Wanneer je volkomen ontspannen met je geliefde samen bent, dan houden je gedachten op. Er is geen denken meer, er is alleen een hart dat klopt. Zo wordt seks een natuurlijke meditatie.
En als liefde je niet tot meditatie brengt, kan niets je tot meditatie brengen, want al het andere is overbodig, oppervlakkig. Als liefde je niet helpt, kan niets je helpen!
Liefde heeft haar eigen meditatievorm. Maar je weet niet wat liefde is, je weet alleen wat seks is, wat de ellende van energieverspilling is. Je wordt er depressief van. En dan neem je het besluit om voortaan in onthouding te leven, maar dat besluit wordt genomen in een depressieve stemming. Je besluit tot brahmacharya (celibaat) komt voort uit ergernis en frustratie en daarom heb je er niets aan.
Een gelofte kan tot steun zijn, als je een dergelijk besluit neemt in een zeer ontspannen, uiterst meditatieve toestand. Anders is het alleen maar een uiting van je ergernis, je frustratie en niets anders; en je zult je gelofte binnen vierentwintig uur weer zijn vergeten. De energie komt weer op en alleen uit gewoonte zul je je daar weer van moeten bevrijden.
Tantra zegt dat seks iets zeer diepgaands is, omdat seks het leven zelf is, maar je kunt er om de verkeerde reden in geïnteresseerd zijn. Wees niet in Tantra geïnteresseerd om valse motieven, en dan zul je niet vinden dat Tantra gevaarlijk is. Dan kan Tantra je leven veranderen.
Sommige tantrische methoden worden ook in Yoga toegepast, maar dan in een strijdperk, met een vechthouding. Tantra gebruikt dezelfde technieken, maar op een zeer liefdevolle manier. En dat maakt een groot verschil. De kwaliteit van de techniek verandert totaal. De techniek wordt iets anders, omdat de hele achtergrond verschillend is.

De vraag luidt: wat is het centrale thema van Tantra? Het antwoord is jij! Jij bent het centrale thema van Tantra - dat wat je op dit moment bent, plus alles wat in jou verborgen ligt en nog kan groeien. Alles wat je nu bent en alles wat je kunt zijn. Op dit moment ben je een seks-eenheid. En pas als je dit volledig begrijpt, kun je een spirituele eenheid worden. Seksualiteit en spiritualiteit zijn twee polen van een en dezelfde energie.
Tantra begint met jou zoals je bent. Yoga begint met wat je mogelijkerwijze kunt zijn. Yoga begint bij het eindpunt, Tantra begint bij het begin. En het is goed om bij het begin te beginnen, want als je bij het eindpunt begint, breng je jezelf onnodig in moeilijkheden. Je bent het eindpunt niet - je bent het ideaal niet. Je moet een god worden, dat is het ideaal, en je bent nog maar een dier. En het dier wordt krankzinnig door het gods-ideaal. Het wordt volslagen krankzinnig.
Tantra zegt: vergeet de god in jou. Als jij een dier bent, probeer dan dat dier in zijn totaliteit te begrijpen. Alleen door dat te begrijpen kan de god in jou tot bloei komen. En als je niet tot dat begrip kunt komen, vergeet het dan maar; dan zal het nooit gebeuren. Idealen kunnen je mogelijkheden niet naar buiten brengen; het enige wat helpt, is het kennen van de werkelijkheid. Zo zie je dus dat jijzelf het centrale thema van Tantra bent. Jijzelf, zoals je bent en zoals je kunt worden - je actualiteit en je potentie; zij zijn het onderwerp.
Men vraagt zich soms bezorgd af waarom er in Tantra met geen woord gerept wordt over God, over Moksha (bevrijding), of over Nirvana. Wat is dit voor soort religie? Tantra praat over dingen waar je onpasselijk van wordt en waarover je helemaal niet wenst te praten. Wie wil er nu over seks praten? Iedereen denkt dat hij daar alles van weet. Omdat je je kunt voortplanten, denk je dat je er alles van weet.
Niemand wil over seks praten, maar seks is wel ieders probleem. Niemand wil over liefde praten, omdat iedereen denkt dat hij een groot minnaar is. Bekijk je eigen leven eens goed! Een en al haat en niets anders. En wat jij liefde noemt, is slechts een ontlading, een beetje ontlading van je haat. Kijk om je heen en je zult zien wat je van liefde weet.
De fakir Balasen ging elke dag naar de kleermaker die een lange cape voor hem zou maken. Maar de kleermaker had zes maanden nodig om een simpele cape in elkaar te zetten. Arme fakir! Toen de cape klaar was en de kleermaker hem aan Balasen overhandigde, zei Balasen: 'Zeg eens, God had zes dagen nodig om de wereld te scheppen. Binnen zes dagen schiep Hij de hele wereld, terwijl jij zes maanden nodig hebt om een simpele cape te maken!' Balasen schrijft in zijn dagboek dat de kleermaker antwoordde: 'Jazeker, God schiep de wereld in zes dagen, maar bekijk die wereld eens, wat is dat voor een wereld? Ja, Hij deed het in zes dagen, maar wát voor een wereld!'
Kijk om je heen; kijk eens naar de wereld die jij om je heen geschapen hebt! Dan zul je zien dat je niets weet. Je tast in het duister. En omdat ieder ander ook in het duister tast, kun jij onmogelijk in het licht leven. Als ieder ander in het duister rondtast, voel jij je goed, want er is geen onderscheid.
Intussen leef ook jij in duisternis, en Tantra begint met jou zoals je bent. Tantra wil jou helderheid verschaffen over fundamentele dingen die je niet kunt ontkennen. Als je ze toch probeert te ontkennen, doe je dat op eigen kosten.

Vraag:
Hoe kan men de geslachtsdaad omzetten tot een meditatieve ervaring? Moeten er dan speciale standjes beoefend worden?

Houdingen zijn van geen belang, ze hebben niet veel zin. Waar het om gaat is je instelling - niet je lichaamshouding, maar je geestelijke houding. Als je je denken verandert, kan het zijn dat ook je lichaamshouding verandert, want ze houden verband met elkaar. Maar het is niet wezenlijk.
Bij voorbeeld: de man ligt altijd op de vrouw. Dit is een egoïstische houding, omdat de man altijd denkt dat hij beter, superieur, hoger is. Hoe zou hij onder een vrouw kunnen liggen! Maar in alle primitieve samenlevingen - waar ook ter wereld - ligt de vrouw op de man. In Afrika staat de ons vertrouwde houding bekend als het 'zendelingestandje', omdat het door zendelingen geïntroduceerd werd, en de primitieve bevolking begreep niet wat ze aan het doen waren. Ze dachten dat de vrouw op die manier doodgedrukt zou worden.
De Afrikaanse primitieven beschouwen het als gewelddadig wanneer de man bovenop de vrouw ligt. Ze is zwakker en fijner gebouwd en daarom hoort zij bovenop te liggen. Maar voor een man is het moeilijk om zichzelf lager dan een vrouw voor te stellen, onder haar.
Als je manier van denken verandert, zullen andere dingen ook veranderen. Om diverse redenen is het beter als de vrouw boven ligt. Het geeft de vrouw de mogelijkheid om passief te zijn, ze zal niet veel geweld gebruiken, ze zal beter kunnen ontspannen. En de man onder haar kan niet veel doen. Hij zal wel moeten ontspannen. Dat is goed. Als hij boven ligt, is hij geneigd geweldadig te zijn. Hij zal van alles gaan doen, en zij hoeft niets te doen. Voor Tantra moet je je ontspannen, dus is het beter dat de vrouw boven ligt. Zij kan zich beter ontspannen dan een man. De vrouwelijke psychologie is passiever en dus komt ontspanning heel gemakkelijk tot haar.
Houdingen zullen veranderen, maar maak je er niet druk om. Verander je manier van denken. Geef je over aan de levenskracht; drijf erin. Als je je werkelijk hebt overgegeven, dan zullen jullie lichamen vanzelf de houding aannemen die nodig is. Elke dag verandert de situatie, dus is het niet nodig je houding vooraf te bepalen. Dat is juist het probleem - je wilt de dingen zo graag van te voren vaststellen. Altijd als je probeert iets van te voren vast te stellen, dan is dat afkomstig van je denken. Dan is dat geen overgave.
Als je je overgeeft, dan laat je de dingen hun eigen vorm aannemen. En er ontstaat pas harmonie, als beide partners zich kunnen overgeven. Ze zullen veel hoduingen aannemen, of juist niet; ze zullen zich alleen maar ontspannen in wat er gebeurt. Het is afhankelijk van de levenskracht, niet van een verstandelijke beslissing vooraf. Je hoeft van tevoren helemaal niets te beslissen. Beslissen vormt juist het probleem. Zelfs voor je gaat vrijen moet je zonodig boeken raadplegen! Er bestaan boeken over het bedrijven van de liefde. Dat is typerend voor onze mentaliteit. Je raadpleegt zelfs boeken om te weten hoe je moet liefhebben! Zo wordt alles cerebraal: dan bedenk je alles. In gedachten houd je repetities, en dan geef je een voorstelling. Je handeling is een kopie; nooit echt. Je voert een repetitie op. Het wordt een stukje acteren, het is niet authentiek.
Geef je gewoon over en beweeg mee met de levenskracht. Waar ben je bang voor? Waarom ben je zo bang? Als je niet eens bij je geliefde zonser angst kan zijn, waar zul je dan wel zonder angst kunnen zijn! En wanneer je eenmaal voelt dat de levenskracht vanzelf de oplossing vindt en vanzelf het juiste pad kiest, dan zal dat je een fundamenteel inzicht geven in je hele leven. Dan kun je je hele leven aan het goddelijke overlaten, want dat is je geliefde.
Dan geef je je hele leven in handen van het goddelijke. Dan denk je niet en dan maak je geen plannen; dan probeer je ook niet langer om de toekomst naar jouw hand te zetten. Dan sta je jezelf toe om naar de toekomst toe te bewegen in overeenstemming met Hem. In overeenstemming met het geheel.

Hoe kun je seks tot een meditatie maken? Alleen door je over te geven. Dan gebeurt het vanzelf. Denk er niet over na. Dit is een van de grondproblemen van het denken. In gedachten werk je altijd vooruit; je bent altijd op zoek naar een resultaat en het resultaat ligt in de toekomst. Op die manier ben je nooit zelf bij de handeling aanwezig; je leeft altijd in de toekomst, op zoek naar resultaat. En dat zoeken naar resultaat, verstoort alles, maakt alles kapot.
Zorg dat je bij de handeling aanwezig bent. Wat is de toekomst? De toekomst komt vanzelf; je hoeft je daar geen zorgen om te maken. Het zijn niet je zorgen die maken dat de toekomst komt. Ze is onderweg; ze is er al! Vergeet de toekomst. Wees jij alleen maar in het hier-en-nu.
Seks kan je een diep inzicht geven bij het zijn in het hier-en-nu. Ik denk dat seks de enig nog overgebleven handeling is waarbij je helemaal in het hier-en-nu kunt zijn! Je kunt niet in het hier-en-nu zijn als je op kantoor zit, je kunt niet in het hier-en-nu zijn als je aan het studeren bent. In de hedendaagse wereld kun je nergens in het hier-en-nu zijn. Alleen tijdens liefde kun je in het 'hiernumaals' zijn.
Maar zelfs dan ben je daar nog niet. Je denkt aan het resultaat. En nu hebben tal van moderne boeken weer talloze nieuwe problemen in het leven geroepen. Je leest een boek over de kunst van het liefhebben en dan maak je je weer zorgen of je het wel goed doet. Je leest een boek over 'standjes' en je vraagt je angstig af of je wel het juiste standje hebt gekozen.
Psychologen hebben je gedachtenwereld weer volgestopt met nieuwe zorgen. Nu zeggen ze weer dat de man er vooral op moet letten dat zijn vrouw een orgasme krijgt, en dus maakt hij zich daar zorgen om. En dit helpt niet. Weer een belemmering erbij. De vrouw vraagt zich bezorgd af, of ze haar man wel helpt zich totaal te ontspannen. Ze moet laten zien dat ze zich volkomen gelukkig voelt, en op dat moment wordt alles onecht. Beiden maken zich zorgen om het resultaat. En door deze zorgen komt het resultaat nooit.
Vergeet alles! Ga op in het moment en gun je lichaam zijn eigen uitdrukkingsvorm: het heeft een eigen wijsheid. Je lichaam is opgebouwd uit seks-cellen. Het heeft een ingebouwd programma; jou wordt helemaal niets gevraagd. Laat het allemaal over aan je lichaam, je lichaam gaat zijn eigen weg. Als jullie het samen aan de natuur overlaten, dan zal dit gezamenlijk 'laten-gaan' vanzelf meditatie worden.

Als je dit door middel van seks kunt ervaren, dan weet je ook het volgende: altijd als je je overgeeft, beleef je hetzelfde. Dan kun je je overgeven aan een Meester. Want dat is een liefdevolle relatie. Je kunt je dan overgeven aan een Meester en als je je hoofd aan zijn voeten legt, zal je hoofd leeg worden. Dan ben je in meditatie.
Dan is er zelfs geen behoefte meer aan een Meester. Ga dan naar buiten en geef je over aan de lucht. Nu weet je hoe je je moet overgeven, en daar gaat het om. Dán kun je je ook overgeven aan een boom. Het lijkt alleen dwaas, omdat wij niet weten hoe we ons moeten overgeven. We zien bijvoorbeeld dat een primitieve dorpeling naar de rivier gaat en zich overgeeft aan de rivier. Hij roept de rivier aan, noemt haar zijn Moeder, zijn Goddelijke Moeder, of we zien hoe hij zich overgeeft aan de opgaande zon. Hij noemt de opgaande zon een grote godheid. Of we zien hem naar een boom gaan en zijn hoofd op de wortels van de boom leggen in volle overgave.
Voor ons lijkt dat alles bijgeloof. Je vindt het onzinnig. Wat kan die boom voor hem doen? Wat kan die rivier voor hem doen? Dat zijn toch geen goden? Wat is de zon? De zon is geen God!
Alles wordt een god als je je kunt overgeven. Jouw overgave schept het goddelijke. Er is niets goddelijks; er is alleen een geest in overgave die het goddeljke schept.
Geef je over aan een vrouw en ze wordt goddelijk. Geef je over aan een man en hij wordt goddelijk. Het goddelijke wordt geopenbaart dankzij de overgave. Geef je over aan een steen en de steen is geen steen meer. Die steen is een beeld geworden, een persoon, een levend wezen.
Je hoeft dus alleen maar te weten hoe je je moet overgeven. En als ik zeg 'hoe je je moet overgeven', dan bedoel ik niet dat je een techniek moet leren. Ik bedoel dat jij het natuurlijke vermogen bezit om je aan liefde over te geven. Geef je over aan de liefde en ervaar hoe dat aanvoelt. En laat dan de liefde uitstromen over je hele leven.

2. Zich totaal laten-gaan in seks
'Seks verplaatst naar het hoofd is seksualiteit'

Wat je ook doet, doe het meditatief en totaal - zelfs seks. Je kunt je nog wel voorstellen dat je in je eentje kwaad kunt zijn, maar je kunt ook in je eentje op een meditatieve manier een 'seks-orgie' opwekken en na afloop zul je je een ander mens voelen.
Doe de deur op slot als je alleen bent, en beweeg je alsof je met de geslachtsdaad bezig bent. Laat je hele lichaam bewegen, spring en krijs en doe wat je maar wilt. Doe het totaal. Vergeet alles - maatcshappij, taboes, enzovoort. Stort je in de seksdaad op een meditatieve manier, maar breng alles wat je aan seks hebt naar buiten.
Samen met een partner is de maatschappij altijd aanwezig, omdat de ander aanwezig is. Het is bijzonder moeilijk om je liefde zo intens te beleven, dat het voelt alsof de ander niet aanwezig is. Alleen bij een diepe liefde, als de intimiteit zeer ver gaat, is het mogelijk om met je geliefde samen te zijn, alsof hij of zij er niet is.
Intimiteit betekent: alleen zijn met je geliefde, zonder enige angst voor de ander. Dan pas kun je totaal in de seksdaad opgaan. Anders vormt je partner altijd nog een belemmering. De ander kijkt. 'Wat zal ze van me denken? Wat zal hij van me denken. Wat doe je nu toch? Je gedraagdt je als een beest!'
Enkele dagen geleden was hier een dame. Ze beklaagde zich over haar echtgenoot. Ze zei: 'Ik kan het niet verdragen. Als hij met me vrijt, gedraagt hij zich als een dier!' Als de ander er bij is, wordt er op je gelet. 'Wat ben je nu aan het doen?' En je hebt nu eenmaal geleerd bepaalde dingen niet te doen. Dat vormt een belemmering waardoor je je niet vrij durft te bewegen.
Als er werkelijk sprake is van liefde, dan kun je alles doen alsof je alleen bent, en dan worden twee lichamen één. Ze hebben dan één ritme. En als de tweeheid verloren gaat, dan kan seks volkomen worden vrijgelaten, en is het niet dierlijk meer.
Woede is altijd lelijk; seks is niet altijd lelijk. Soms is seks het mooiste wat er bestaat, maar dat is zeldzaam. Dat gebeurt alleen als het samen-zijn volmaakt is, als de twee tot een ritme worden: dan is er nog maar een ademhaling, prana (levensenergie) stroomt in een cirkel. De twee zijn volkomen verdwenen, de twee lichamen zijn een geheel geworden: de negatieve en de positieve pool, het manlijke en het vrouwelijke, zijn niet meer aanwezig. Dan is seks het mooist denkbare wat er bestaat. Maar dat komt niet altijd voor.
Wanneer dit niet lukt of onmogelijk is, dan kun je in je eentje je seks tot een climax brengen van razernij en waanzin op een meditatieve manier. Doe je deur op slot, ga in meditatie en laat je lichaam zich bewegen alsof je geen beheersing hebt. Laat alle beheersing varen!
Een echtgenoot kan bijzonder behulpzaam zijn, en speciaal met Tantra.
Je man of je vrouw, je vriendin of je vriend kan je bijzonder goed helpen, als je je allebei intens met het experiment wilt bezighouden. Laat dan allebei elke mate van beheersing los. Vergeet beschaving, alsof die nooit heeft bestaan. Ga terug naar de Hof van Eden. Gooi de appel weg, de vrucht van de boom van goed en kwaad. Wees als Adam en Eva in het paradijs voor hun uitbanning. Ga terug! Wees als onschuldige dieren en leef je seks totaal uit en je zult nooit meer dezelfde zijn.

Er zullen twee dingen gebeuren: 'seksualiteit' zal verdwijnen. Seks zak wellicht blijven bestaan, maar seksualiteit zal volkomen verdwijnen. En wanneer er geen seksualiteit meer is, is seks goddelijk. Wanneer al het verstandelijk hunkeren verdwenen is, wanneer je er niet meer over nadenkt, wanneer je alleen nog maar met een ding bezig bent - de totale handeling, je hele wezen is in beweging en niet alleen je geest - dan is het een goddelijke daad geworden. Eerst zal seksualiteit verdwijnen en vervolgens zal seks misschien ook verdwijnen, want als je eenmaal de diepere kern kent, kun je die kern ook bereiken zonder seks.
Maar je hebt die diepere kern nog niet leren kennen, hoe kun je die ooit bereiken? Je kunt er een eerste glimp van opvangen door seks totaal te beleven. Zodra je de glimp hebt opgevangen, kun je dit punt ook langs andere wegen bereiken. Door bij voorbeeld alleen maar naar een bloem te kijken, of door alleen maar naar de sterren te kijken, kun je dezelfde extase ervaren als tijdens het hoogtepunt van het samenzijn met je geliefde.
Als je de weg eenmaal kent, dan weet je dat het binnenin jou is. Je geliefde is er alleen maar opdat je dat te weten komt, en jij bent er alleen maar opdat je geliefde het te weten komt. Het is binnen-in je. De ander diende uitsluitend als prikkel, als uitdaging, om je te helpen in contact te komen met iets dat altijd binnenin je aanwezig was.
En dit is wat er gebeurt tussen een meester en een discipel. De meester kan alleen maar een uitdaging worden om je te laten zien wat altijd al in je verborgen lag. De meester geeft je niets. Hij kan je niets geven, want er valt niets te geven. Als er iets gegeven kan worden, is het zonder waarde, want dat kan alleen maar een ding zijn.
Alleen datgene wat niet kan worden gegeven, alleen maar hoeft te worden opgeroepen, is de moeite waard. Een meester is alleen maar een prikkel. Hij geeft je de kans om dat punt te bereiken, waarop je zelf kunt verwezenlijken wat er altijd geweest is. Zodra je het kent, is de meester niet meer nodig.
Wanneer je met seks bezig bent, dan ben je al aan het bedenken hoe je tot een einde moet komen. Je geest werkt altijd sneller dan jij. Sta dat niet toe! Speel alleen maar, en vergeet de geslachtsdaad. Die komt wel. En laat die dan toe. Dan kun je je gemakkelijk ontspannen en als dat gebeurt, ontspan dan ook. Wees gewoon samen, wees in elkaars nabijheid en voel je gelukkig.
Er kan wel iets gedaan worden om verkeerde effecten te vermijden: als je bijvoorbeeld opgewonden raakt, gaat je ademhaling sneller, omdat opwinding nu eenmaal met een snelle ademhaling gepaard gaat. Om te kunnen ontspannen is een diepe ademhaling een goed hulpmiddel - niet snel, maar diep en vooral gemakkelijk - voel je op je gemak. Dan kun je ook de geslachtsdaad langere tijd laten voortduren.
Praat niet, zeg niets, want dat werkt storend. Denk nergens over na, gebruik alleen je lichaam. Gebruik je geest alleen om te voelen wat er gebeurt. Voel alleen maar wat er gebeurt, voel de warmte die over je komt, de stromende liefde, de energieën die elkaar ontmoeten. Voel alleen maar!
Wees je overal van bewust, en zelfs dat moet zonder inspanning gaan. Ga met de stroom mee zonder je in te spannen. En zodra het dal verschijnt, ben jij jezelf te boven.
Zodra je het dal beleeft en verwezenlijkt - het ontspannen orgasme - is dat op zichzelf al een transcendentie. Dan is er geen sprake meer van seks. Dan is het meditatie geworden - een samadhi.

3. De spiritualiteit van de tantrische seksbeleving
'De ander is alleen maar een deur.
Terwijl je de liefde bedrijft met een vrouw, bedrijf je in werkelijkheid de liefde met het bestaan zelf.'

Sigmund Freud heeft ergens gezegd dat de mens neurotisch geboren is. Dit is een halve waarheid. De mens is niet neurotisch geboren, maar hij is geboren in een neurotische mensheid, en de maatschappij maakt iedereen vroeg of laat neurotisch. De mens wordt geboren als een natuurlijk, echt, normaal wezen. Maar op het moment dat de pasgeborene deel gaat uitmaken van de samenleving, doet de neurose haar intrede.
Zoals we zijn, zijn we neurotisch. En de neurose is ontstaan door een splitsing - een diepe splitsing. Je bent niet een; je bent twee of zelfs meer. Je moet dit goed begrijpen willen we ons beter in Tantra kunnen verdiepen. Je gevoelens en je gedachten zijn twee verschillende dingen geworden; dit is de basis van de neurose. Dat deel van jou dat denkt, en dat deel van jou dat voelt, zijn twee geworden en je vereenzelvigt je met het denkende deel, niet met het voelende deel. Terwijl voelen veel reëler is dan denken; voelen is natuurlijker dan denken. Je bent ter wereld gekomen met een voelend hart, terwijl het denken je is aangeleerd; het is je ingegeven door de maatschappij. En je leert je gevoelens onderdrukken. Zelfs als je zegt dat je voelt, denk je alleen maar dat je voelt. Je gevoel is dood. Er zijn etterlijke redenen voor.
Zodra een kind geboren wordt, is hij een voelend wezen: hij voelt de dingen; hij is nog geen denkend wezen. Hij is net zo natuurlijk als een boom of een dier. Maar we modelleren hem, cultiveren hem. Hij moet zijn gevoelens onderdrukken, want als hij dat niet doet, zal hij altijd in moeilijkheden verkeren. Als hij wil huilen, kan dat niet, want zijn ouders vinden het niet goed. Hij wordt veroordeeld, hij wordt dan niet gewaardeerd, ze zullen niet meer van hem houden. Hij wordt niet geaccepteerd zoals hij is. Hij moet zich gedragen. Hij moet zich volgens een bepaalde ideologie, volgens bepaalde idealen, gedragen; alleen dan houdt men van hem.
Zoals hij is, krijgt hij geen liefde. Hij wordt alleen geliefkoosd als hij bepaalde regels volgt. Die regels worden hem opgelegd; ze zijn niet natuurlijk. Het natuurlijke wezen in hem wordt onderdrukt en het onnatuurlijke, het onechte, wordt er als laagje overheen gelegd. Dat onechte is je denken en er komt een moment waarop de kloof zo breed wordt dat hij niet meer te overbruggen is. Je ware natuur komt volkomen in het vergeethoekje terecht. Je vergeet wat je ware natuur was - of is. Je gezicht is vals, je oorspronkelijke gezicht is verloren gegaan. En je bent bang om het oorspronkelijke te voelen, want op het moment dat je dat voelt, zal de hele maatschappij tegen je in opstand komen. Dus ben jijzelf tegen jouw ware natuur.
Dit veroorzaakt een zeer neurotische situatie. Je weet niet wat je wilt; je weet niet wat je echte, authentieke behoeften zijn. En je gaat maar door datgene na te jagen, wat gebaseerd is op niet-authentieke behoeften, want alleen een voelend hart kan je het idee geven, de richting aangeven van wat je echte behoeften zijn. Wanneer die onderdrukt worden, schep je symbolische behoeften. Je kunt bijvoorbeeld meer en meer gaan eten, jezelf volstoppen met voedsel, zonder ooit te voelen dat je overvol zit. Je hebt behoefte aan liefde; niet aan voedsel. Maar voedsel en liefde houden intens verband met elkaar; als dus de behoefte aan liefde niet voelbaar is en onderdrukt wordt, dan wordt er een vals gevoel voor voedsel opgewekt. En je kunt blijven eten. Want de behoefte is vals, dus krijg je er nooit genoeg van. Ons leven is gebaseerd op valse behoeften; daarom is er geen vervulling.
Je wilt dat men van je houdt; dat is een basisbehoefte - heel natuurlijk. Maar die behoefte kan naar een valse dimensie uitwijken. Je behoefte aan liefde, je behoefte aan bemind te worden, kan bijvoorbeeld gevoeld worden als een valse behoefte wanneer je probeert de aandacht van anderen op jezelf te vestigen. Je wilt dat anderen aandacht aan je besteden. Zo kun je een politiek leider worden; grote menigten zullen je hun aandacht geven. Maar aan de basis ligt je behoefte aan liefde, en zelfs al richt de hele wereld haar aandacht op je, dan nog wordt die basisbehoefte niet vervuld. Die basisbehoefte kan al vervuld worden als er een persoon is die van je houdt, die je aandacht geeft omdat hij van je houdt.
Als je van iemand houdt, schenk je aandacht aan hem. Aandacht en liefde houden verband met elkaar. Als je de behoefte aan liefde onderdrukt, dan wordt ze een symbolische behoefte; dan heb je de aandacht van anderen nodig. Je krijgt die aandacht misschien, maar ze geeft je toch geen vervulling. De behoefte is vals, losgemaakt van de natuurlijke basisbehoefte. Deze splitsing in de persoonlijkheid is de neurose.

Tantra heeft bijzonder revolutionaire opvattingen - de oudste en toch zeer nieuw. Tantra is een van de oudste tradities en toch niet-traditioneel, want Tantra zegt dat je het leven geheel misloopt, als je niet heel en één bent. Je mag niet gespleten blijven; je moet één worden. Wat moet je doen om één te worden? Je kunt er over nadenken; dat zal niet veel helpen, want denken is de techniek om te verdelen. Denken is analytisch; het deelt, het splitst de dingen. Voelen verenigt, brengt synthese tot stand, maakt de dingen één. Je kunt dus doorgaan met denken, lezen, studeren, beschouwen. Het zal nergens toe leiden, zolang je niet terugvalt in je gevoelscentrum. Maar dat is erg moeilijk, want zelfs als we aan ons gevoelscentrum denken, denken we!
Als je tegen iemand zegt 'ik houd van je', moet je je ervan bewust zijn of dit slechts een gedachte is, of een gevoel. Als het alleen maar een gedachte is, dan mis je iets. Een gevoel betreft het geheel: je lichaam en je geest, alles wat je bent, is erbij betrokken. Bij denken is alleen maar je hoofd betrokken en niet eens je hele hoofd, maar een fragment van je hoofd. Het volgende moment kan die gedachte alweer voorbij zijn. Je denkt met een klein gedeelte van je hoofd en dat veroorzaakt zoveel ellende in je leven - want een fragmentarische gedachte laat je dingen beloven die je niet kunt nakomen. Je kunt zeggen 'ik houd van je en zal je eeuwig liefhebben'. Het tweede deel is een belofte die je niet kunt nakomen, omdat ze gedaan wordt naar aanleiding van een fragmentarische gedachte. Je hele wezen is er niet bij betrokken. En wat moet je morgen doen, als het fragment verdwenen is en de gedachte niet meer in je leeft?! De belofte zal een blok aan je been worden.
Sartre heeft ergens gezegd dat elke belofte op den duur gebroken wordt. Je kunt niets beloven, want je bent geen geheel. Een deel van jou doet de beloften, en als dat deel niet meer op de troon zit, als een ander deel de macht heeft overgenomen, wat moet je dan doen? Wie zal de belofte nakomen? Zo ontstaat schijnheiligheid. Je blijft proberen beloften na te komen, je gaat doen alsof je ze nakomt en alles wordt vals. Tantra zegt dat je diep in je eigen gevoelscentrum moet duiken. Wat moet je doen en hoe kun je op dit centrum terugvallen?

Dan zullen we nu de soetra's behandelen. Deze soetra's, elke soetra is een poging om van jou een geheel te maken.
De eerste soetra:
Bij de aanvang van een seksuele vereniging, houd uw aandacht gericht op het vuur in het begin, en vermijd, zo doorgaand, de as op het eind.
Seks kan diepe bevrediging schenken en seks kan je terugwerpen op je heel-heid, op je natuurlijke, echte wezen, om verschillende redenen die je goed moet begrijpen. Ten eerste is seks een totale daad. Je wordt uit balans gebracht. Daarom is men zo bang voor seks. Je vereenzelvigt je met je denken en seks is een daad van niet-denken. Je verliest je hoofd. Seks is geen verstandelijk, mentaal proces. Als het dat wél is, dan is de seksdaad niet echt, niet authentiek. Dan is er geen sprake van orgasme, of van bevrediging. Dan wordt de seksdaad iets dat zich plaatselijk afspeelt, iets dat je met je verstand doet, en zo kennen we hem helaas.
Het feit dat overal ter wereld zoveel hunkering en verlangen naar seks is, komt niet omdat de wereld seksueler zou zijn geworden, maar omdat zelfs de seks niet meer als iets totaals kan worden genoten. Vroeger was de wereld seksueler. Daarom hunkerde men toen niet naar seks. Dit hunkeren laat zien dat men het echte mist, en dat alleen het valse is overgebleven.
Het denken van de hedendaagse mens is seksueel geworden, omdat de seksdaad zelf niet meer bestaat. Zelfs de seksdaad is overgebracht naar het hoofd, is iets mentaals geworden. Je denkt erover na.
Er komen veel mensen bij me die zeggen dat ze vaak aan seks denken; ze vinden het fijn om erover te denken, erover te lezen, plaatjes te kijken, pornografie. Ze scheppen daar genoegen in. Maar op het moment dat seks een feit wordt, zijn ze opeens niet meer geïnteresseerd. Dan voelen ze zich zelfs impotent. Als ze erover denken, voelen ze de vitale energie, maar als ze het in de praktijk willen brengen, voelen ze geen energie meer, zelfs geen verlangen meer. Ze hebben een dood gevoel in hun lichaam.
Hoe komt dat? Omdat zelfs de seksdaad iets mentaals is geworden. Ze kunnen het niet meer in de praktijk brengen, want dat houdt een betrokkenheid van het hele wezen in. En als het om het geheel gaat, velt het hoofd zich onprettig - dan is het geen meester meer, dan kan het de zaak niet meer onder controle houden.
Tantra maakt gebruik van seks om een geheel van je te maken, maar dan moet je je er wel op een meditatieve manier mee bezig houden. Dan moet je erin duiken en alles vergeten wat de maatschappij, de kerk, de verschillende godsdiensten, je leraren je erover verteld hebben. Vergeet alles en ga er helemaal in op. Beheers je vooral niet! Beheersing vormt een belemmering. Wees er liever door bezeten, dan je te beheersen. Begeef je erin alsof je gek geworden bent. De staat van niet-denken lijkt op waanzin. Word je lichaam, word het dier in je, want het dier is nog een geheel. Aangezien je sekscentrum het belangrijkste biologische centrum is, kan de moderne mens - zoals hij is - seks gebruiken als de eenvoudigste manier om een geheel te worden. Je bent er uit voortgekomen. Elke lichaamscel is seksueel. Je hele leichaam is een verschijnsel van seksenergie.
Deze eerste soetra luidt: Bij de aanvang van de seksuele vereniging, houd uw aandacht gericht op het vuur in het begin, en vermijd, zo doorgaand, de as op het eind.
En dit maakt een groot verschil. Voor jou is de seksdaad een ontlading. Zodra je je erin begeeft, heb je haast. Je wilt je van een last ontdoen. De overtollige energie moet vrijkomen, pas dan voel je je lekker. Dit 'lekker voelen' is een vorm van zwakte. Een teveel aan energie roept spanning op, opwinding. Je hebt het gevoel dat je iets moet doen. Zodra de energie is vrijgekomen, voel je je zwak. Je kunt deze zwakte ontspanning noemen, omdat de opwinding is weggeëbt, het teveel aan energie is weg. Nu kun je ontspannen! Maar deze ontspanning is negatief. Als je je alleen ontspannen kunt voelen door energie weg te gooien, betaal je een zeer hoge prijs. Daarbij kan dit alleen maar fysieke ontspanning opleveren; de ontspanning kan niet dieper gaan en spiritueel worden.
In deze eerste soetra bedoelt Shiva wees niet gehaast en verlang niet naar het einde. Blijf bij het begin. De seksuele vereniging bestaat uit twee gedeelten: het begin en het einde. Het begin is meer ontspannen, warm. Haast je niet om het einde te bereiken. Vergeet het einde volkomen. Bij de aanvang van seksuele vereniging, houd uw aandacht gericht op het vuur in het begin... Terwijl je een over-stromende energie voelt, denk dan niet in termen van ontlading. Blijf erbij. Richt je aandacht niet op de zaadlozing. Vergeet die! Wees helemaal bij dit warme begin. Blijf bij je geliefde, alsof jullie één zijn geworden. Schep een cirkel.

Er zijn drie mogelijkheden. Gelieven kunnen drie geometrische figuren scheppen. Je hebt daar misschien wel eens iets over gelezen of je hebt wel eens die oude alchemistische afbeelding gezien waarop een man en een vrouw naakt binnen drie geometrische figuren staan: een vierkant, een driekhoek en een cirkel.
Het is een oude alchemistische en tantrische analyse van de seksdaad. Over het algemeen zijn er tijdens de seksdaad vier personen, geen twee, en dit is het vierkant. Er zijn vier hoeken, zowel jij als je partner zijn in tweeën verdeeld - het denkende deel en het voelende deel. Dus zijn jullie vier personen. Er vindt geen ontmoeting plaats tussen twee personen, maar tussen vier. Het is een menigte. Een innige ontmoeting is in feite niet mogelijk. Er zijn vier hoeken en de ontmoeting is net niet echt. Het lijkt alsof twee mensen elkaar ontmoeten, maar dat is niet zo. Er kan geen vereniging plaatsvinden, omdat de beide diepere delen van jullie verborgen zijn. Er is alleen een ontmoeting tussen twee hoofden, tussen twee denkprocessen. De twee voelprocessen houden zich schuil.
Er is een tweede vorm van ontmoeting en die is als een driehoek. Jullie zijn twee - de twee basishoeken. Op een gegeven moment wordt de twee-heid opgelost en jullie worden één: de derde hoek van de driehoek. Deze ontmoeting is beter dan de vierhoek-ontmoeting, want er is tenmisnte, al is het maar voor een ogenblik, sprake van eenheid. Die eenheid maakt dat je je gezond voelt, vitaal. Je voelt je weer jong en levend.
De derde ontmoeting is de beste en dat is de tantrische ontmoeting: jullie vormen een cirkel. Er zijn geen hoeken en de ontmoeting duurt langer dan een enkel ogenblik. Eigenlijk is de ontmoeting tijdloos; er is geen sprake van tijd. Dit kan alleen gebeuren als je je niet instelt op zaadlozing. Als je wilt ejaculeren, dan bevind je je in de driehoek, want op het moment van de zaadlozing gaat het contactpunt verloren.
Blijf bij het begin; hol niet naar het einde. Hoe kun je bij het begin blijven? Er zijn een paar dingen die je moet weten. Ten eerste: beschouw de seksdaad niet als een manier om ergens te komen. Seks is geen middel, maar een doel in zichzelf. Er komt geen einde aan.
Ten tweede: blijf in het nu. En als je niet in het nu kunt blijven in het beginstadium, dan kun je nooit in het nu blijven - omdat de aard van de handeling je nu eenmaal in het nu gooit. Blijf in het nu; geniet van het feit dat twee lichamen, twee zielen, elkaar naderen en in elkaar vervloeien. Versmelt in elkaar. Vergeet dat je een doel voor ogen had. Blijf in het nu, dat nergens heenvoert, en smelt. Warmte, liefde, zouden aanleiding moeten zijn om in elkaar te versmelten.
Daarom wordt de seksdaad een 'vluggertje', wanneer er geen liefde in het spel is. Dan gebruik je de ander; dan is de ander niets meer dan een hulpmiddel. En zo gebruikt de ander jou ook. Jullie exploiteren elkaar - je versmelt niet in elkaar. Als er liefde is, kun je in elkaar versmelten. Deze versmelting in het begin, zal je veel inzichten geven.
Als je je niet haast om het tot een einde te brengen, wordt de daad steeds minder seksueel en steeds spiritueler. Geslachtsorganen vervloeien in elkaar. Er vindt een diepe, stille gemeenschap plaats tussen lichaamsenergieën, en dan kun je uren bij elkaar blijven. Dit samenzijn wordt steeds dieper. Maar denk niet, blijf bij het moment, diep in elkaar versmolten. Dan ontstaat er een extase, een samadhi. En als je dit eenmaal weet, als je dit kunt voelen en realiseren, wordt je denken minder seks-gericht. Zo kun je tot brahmacharya komen. Zo kan celibaat ontstaan!
Dat lijkt tegenstrijdig omdat we altijd gemeend hebben dat iemand die in onthouding leeft, niet naar de andere sekse mag kijken; hij mag niemand van het andere geslacht ontmoeten. Hij moet de ander uit de weg gaan - ontlopen. Maar zo ontstaat een vals celibaat, waarbij je aan de andere sekse blijf denken. En hoe meer je de ander ontloopt, hoe meer je eraan denkt, omdat geslachtsverkeer een fundamentele diepgewortelde behoefte is.
Tantra zegt, ga seks niet uit de weg; er is geen ontkomen aan. Maak liever gebruik van de natuur om tot transcendentie te komen. Vecht er niet tegen; acceteer de natuur, zodat ze getranscendeerd kan worden. Als de gemeenschap met je geliefde voortduurt zonder dat je aan het einde denkt, dan blijf je steeds bij het begin. Opwinding is energie. Die energie kun je verliezen, als je naar een piek toewerkt. Op energieverlies volgt depressie, een gevoel van zwakte. Dat kun je beschouwen als ontspanning, maar het is negatief.
Tantra breng je in een dimensie van diepe ontspanning die positief is. Als de partners in elkaar versmelten, geven ze elkaar vitale energie. Ze worden een cirkel en hun energie wordt een kringloop. Ze geven elkaar leven, vernieuwen het leven. Er gaat geen energie verloren. Er wordt juist energie opgewekt, want door het contact met de andere sekse, krijgt elke lichaamscel een prikkel, elke cel raakt in opwinding. En als je in die opwinding kunt opgaan zonder haar naar een hoogtepunt te leiden, dan kun je bij het begin blijven zonder heet te worden; je blijft warm en twee 'warmten'gaan een ontmoeting aan.>br> Op die manier kun je het lange tijd volhouden. Als er geen zaadlozing, geen energieverlies plaatsvindt, dan wordt het samenzijn een meditatie en daardoor word je een geheel; jullie gespleten persoonlijkheden zijn dan niet meer gespleten, maar overbrugd!
Elke neurose is een 'gespletenheid'. Als je een brug kunt slaan, word je weer een kind - onschuldig. En als je eenmaal deze onschuld kent, kun je je in de maatschappij verder gedragen zoals dat van je verlangd wordt. Zoals je gedrag nu is, is het een drama, een toneelstuk. Je bent er niet bij betrokken. Er wordt iets van je verwacht, dus doe je het. Maar je bent er niet bij; je bent aan het acteren. Je moet valse gezichten trekken, want je leeft in een valse wereld. De wereled zal je verpletteren en doden. We hebben zoveel echte gezichten vermoord. We hebben Jezus gekruisigd, omdat hij zich als een echt mens gedroeg. Een onechte maatschappij kan een echt mens niet tolereren. Daarom hebben we Socrates vergiftigd.
Gedraag je zoals de maatschappij dat van je eist; maak het niet onnodig moeilijk voor jezelf en anderen, maar als je eenmaal je echte wezen en de heelheid kent, kan de onechte maatschappij je niet meer neurotisch maken; ze kan je niet meer tot waanzin drijven.
Bij de aanvang van seksuele vereniging, houd uw aandacht gericht op het vuur in het begin, en vermijd, zo doorgaand, de as op het eind.
Door zaadlozing wordt energie verspild. Dan is er geen vuur meer. Je hebt je eenvoudig van je energie ontdaan zonder iets te winnen.

De tweede soetra:
Wanneer in zo'n omhelzing uw zintuigen trillen als een blad, ga dit trillen binnen. Wanneer in zo'n omhelzing - in zo'n diepe gemeenschap met de geliefde - je zintuigen trillen als een blad, ga dit trillen dan binnen. We zijn zelfs tijdens het liefkozen al bang. Je staat je lichaam niet toe bewegingen te maken - want als je je lichaam toestaat te bewegen, verspreidt je seks zich over je hele lichaam. Je kunt het beheersen zolang de energie zich in het sekscentrum bevindt. Met je denken kun je er controle op uitoefenen, maar als seks zich gaat verspreiden, kun je dat niet meer. Je kunt gaan trillen, je kunt gaan schreeuwen en je zult alle controle verliezen zodra je lichaam de zaak overneemt.
We onderdrukken onze bewegingen. Wat overal ter wereld bovenal onderdrukt wordt, zijn de bewegigen en het trillen van de vrouwen. Het lijkt wel of hun lichaam dood is. Je doet iets met hen; zij doen niets met jou. Ze zijn passieve partners. Hoe komt dat? Waarom worden, overal ter wereld, alle vrouwen op die manier door mannen onderdrukt?
Uit angst - want zodra het lichaam van een vrouw bezeten raakt, is het erg moeilijk voor een man om haar te bevredigen: want een vrouw kan kettingorgasmes krijgen en een man niet. Een man kan maar één orgasme krijgen, terwijl een vrouw een reeks van orgasmes kan krijgen. Er zijn gevallen bekend van veelvuldige orgasmes. Iedere vrouw kan tenminste drie orgasmes achter elkaar krijgen en een man maar een. Door het orgasme van de man wordt de vrouw geprikkeld en is klaar voor meerdere orgasmes. Dan wordt het lastig. Hoe moet je dat regelen?
Zij heeft ogenblikkelijk een andere man nodig en groepsseks is taboe. Overal ter wereld hebben we monogame gemeenschappen in het leven geroepen, omdat het ons beter uitkomt de vrouwen te onderdrukken. Zo komt het dat 80 tot 90% van de vrouwen niet weet wat een orgasme is. Ze kunnen wel kinderen krijgen; dat is wat anders. Maar zelf worden ze nooit bevredigd. Dus als je merkt dat de vrouwen, overal ter wereld, verbitterd en gedeprimeerd zijn, dan is dat een natuurlijke zaak. Aan hun basisbehoeften wordt niet voldaan.
Trillen is prachtig, want als je tijdens de seksdaad ligt te trillen, dan stroomt de energie over je hele lichaam; elke lichaamscel wordt erbij betrokken. Elke cel komt tot leven, omdat elke cel een sekscel is.
Je werd geboren omdat twee sekscellen een onmoeting aangingen. Die twee cellen bevinden zich overal in het lichaam. Ze hebben zich vermenigvuldigd en vermenigvuldigd, maar de basis-eenheid waaruit je bent opgebouwd is de sekscel. Wanneer je over je hele lichaam trilt, vindt er niet alleen maar een ontmoeting plaats tussen jou en je geliefde, maar binnenin je lichaam vindt er een onmoeting plaats van elke cel met zijn of haar tegendeel; het trillen getuigt daarvan. Het lijkt dierlijk, maar de mens is een dier en er is niets verkeerds aan.
Deze tweede soetra luidt: Wanneer in zo'n omhelzing uw zintuigen trillen als een blad, ga dit trillen binnen.
Bij een sterke wind begint de boom te schudden. Zelfs de wortels sidderen, elk blad trilt. Wees als een boom. Er waait een sterke wind en seks is een sterke wind - sterke energie waait door je heen. Tril! Vibreer! Sta toe dat elke cel in je lichaam begint te dansen. En dit geldt voor allebei. De geliefde danst ook, elke cel vibreert. Pas dan kun je elkaar ontmoeten, en dan is die ontmoeting niet alleen mentaal. Er vindt een ontmoeting plaats van jullie bio-energieën.
Ga dit trillen binnen en blijf niet op een afstand, wees geen toeschouwer, want je geest is de toeschouwer. Sta er niet buiten. Wees het trillen, wordt het trillen. Vergeet alles en wordt het trillen. Het is niet zo dat je lichaam trilt, jij trilt, je hele wezen trilt. Je bent het trillen geworden. Dan zijn jullie niet meer twee lichamen, twee denkprocessen. In het begin zijn er trillende energieën en aan he slot alleen maar de cirkel, niet twee.
Wat gebeurt er in deze cirkel? Om te beginnen zul je een deel worden van de kracht van het bestaan - je bent geen denkproces dat functioneert volgens de richtlijnen van de maatschappij - je bent een existentiële kracht. Je maakt deel uit van de hele kosmos. Door het trillen wordt je een onderdeel van de hele kosmos. Dat moment is een groot scheppingsmoment. Jullie vaste lichamen zijn opgelost. Jullie zijn vloeibaar geworden - je vloeit in elkaar over. Er is geen denken meer! De verdeeldheid is opgeheven! Je bent een eenheid.
Dit is bedreigend; dit is niet dualistisch. En als je dit non-dualistische, existentiële moment eenmaal kent, dan kun je de Upanishaden begrijpen. Dan pas kun je de mystici begrijpen - wat ze bedoelen als ze praten over kosmische eenwording, vol-ledigheid. Dan ben je niet gescheiden van de wereld, dan sta je er niet als een vreemde tegenover. Dan wordt het bestaan jouw thuis. En met dat gevoel van 'nu ben ik thuis in het bestaan' verdwijnen alle zorgen. Dan is er geen angst meer, geen strijd, geen conflict. Dit is wat Lau-Tze 'Tao' noemt; Shankara noemt het Advait (nondualisme). Je kunt het noemen zoals je wilt, in een innige liefdesomhelzing is het gemakkelijk voelbaar. Maar wees levend en trillend en wodt het trillen zelf.

De derde soetra:
Zelfs bij de herinnering aan de vereniging, met de omhelzing: de transformatie!
Zodra je dit weet, is zelfs de partner niet nodig. Door je de daad te herinneren, kun je er in binnengaan. Maar eerst moet je het gevoel gehad hebben. Als je het gevoel kent, kun je hetzelfde ervaren zonder partner. Dit is wel tamelijk moeilijk, maar het kan. En tot dat moment zul je altijd afhankelijk zijn van de ander. Maar je moet het ervaren hebben, je moet het moment hebben beleefd waarop jij er voor de partner niet meer bent, als er alleen nog maar een vibrerende energie is, waarin beiden een zijn geworden, als je met de partner een cirkel vormt, dan is er op dat moment geen partner meer. Je bent en voor de partner ben je niet: alleen hij of zij is er.
Die eenheid krijgt haar centrum binnen-in jou. Er is geen partner meer. En voor vrouwen is het gemakkelijker om dit gevoel te ervaren, omdat zij altijd de liefde bedrijven met gesloten ogen. Het is goed om je ogen gesloten te houden tijdens deze techniek. Je krijgt een innerlijk gevoel van ee cirkel, een innerlijk gevoel van eenheid. Onthoud dit. Doe je ogen dicht. Doe alsof je met je partner bent. Herinner je het gevoel, dan zal je lichaam trillen en vibreren.
Laat het toe. Vergeet totaal dat de ander niet aanwezig is. Beweeg je alsof je met de ander bent. Alleen in het begin moet je doen alsof, zodar je weet wat de bedoeling is, houdt de pretentie op. Dan is de ander er. Beweeg alsof je echt aan het liefhebben bent. Doe alles wat je ook met je partner gedaan zou hebben. Schreeuw, beweeg, tril. Al gauw zul je de cirkel ervaren. En nu komt deze cirkel niet tot stand door een man en een vrouw. Als je een man bent, is het hele univesum vrouw geworden; als je een vrouw bent, is het hel universum man geworden. Nu ben je in diepe gemeenschap met het bestaan zelf, zonder de deur, zonder de ander.
De ander is niets anders dan een deur. Door een vrouw te beminnen, bemin je in werkelijkheid het bstaan zelf. De vrouw dient alleen als deur; de man dient alleen als deur. De ander geeft toegang tot het geheel. Maar omdat je altijd zo'n haast hebt, voel je dat nooit. Als je urenlang in innige omhelzing kunt blijven, zul je de andere vergeten en wordt de ander slechts een verlengstuk van het geheel. Zodra je dit kent, kun je deze techniek in je eentje toepassen. En dat geeft je een nieuw soort vrijheid - vrijheid van de ander.
Wat er werkelijk gebeurt, is dat het hele bestaan de ander wordt - jouw geliefde, jouw minnaar. Dan kan deze techniek altijd toegepast worden en dan ben je op die manier voortdurend in gemeenschap met het bestaan. Dan kun je het ook in andere dimensies doen. Als je 's-morgens een wandeling maakt, kun je gemeenschap hebben met de lucht, met de opgaande zon, met de sterren, met de bomen. Je kunt het doen als je 's-nachts naar de sterren kijkt, of naar de maan. Je kunt gemeenschap hebben met het heelal, zodra je weet hoe het gaat.
Maar het is goed om met mensen te beginnen, omdat ze het meest nabij zijn - het meest nabije deel van het heelal. Maar ze zijn niet noodzakelijk. Je kunt een sprong maken en de deur volkomen vergeten. Zelfs bij herinnering aan de vereniging: de transformatie. Transformatie zal plaatsvinden; je wordt als nieuw.
Tantra maakt gebruik van seks als voertuig. Seks is energie; die kan als transportmiddel gebruikt worden. Seks kan gebruikt worden om je te transformeren - je in een staat van transcendentie te brengen.
Maar zoals wij seks gebruiken, lijkt dat bijna onmogelijk. Omdat we het op een verkeerde manier gebruiken. En de verkeerde manier is niet natuurlijk. Zelfs dieren doen het beter dan wij. Zij doen het op een natuurlijke manier. Onze manieren zijn pervers geworden. Het is ons ingehamerd dat seks een zonde is, en zo is er diep van binnen een grote weerstand gegroeid. Je staat jezelf nooit toe je totaal te laten gaan. Een deel van jou houdt zich altijd afzijdig, veroordeelt.
Zelfs de nieuwe generatie mag dan beweren dat ze niet belast is, dat seks geen obsessie, geen taboe voor hen is, maar zo eenvoudig kun je je onbewuste niet ontlasten. Het is iets dat door de eeuwen heen is opgebouwd. Het hele menselijke verleden zit erin. Je mag seks dan niet bewust als zonde veroordelen, maar je onbewuste veroordeelt het voortdurend. Je kunt er nooit totaal in opgaan. Je houdt altijd iets achter. Dat wat je achterhoudt, veroorzaakt de splitsing.
Tantra zegt dat je er totaal in moet opgaan. Vergeet jezelf, je beschaving, je religie, je cultuur, je ideologie. Vergeet alles; houd je alleen met de seksdaad bezig. Ga er totaal in op - houd niets achter. Wordt totaal niet-denken. Dan alleen kun je bewust de eenwording met iemand beleven. Dit gevoel van eenheid kan dan van de partner losgekoppeld, en gebruikt worden voor het heelal. Je kunt seks beleven met een boom, met de maan, met wat dan ook. Als je eenmaal weet hoe je de cirkel tot stand moet brengen, kun je het met alles, zelfs met niets.
Je kunt de cirkel binnenin je tot stand brengen, want een mens is zowel man als vrouw. Je bent beide, omdat je door een man en een vrouw geschapen bent. Je bent dus half de ander. Je kunt alles volkomen vergeten en de cirkel binnenin jezelf opwekken. Dan vindt er een ontmoeting plaats tussen je innerlijke man en je innerlijke vrouw - dan omhels je jezelf. En alleen als deze cirkel tot stand wordt gebracht, kom je tot de ware onthouding. Alle andere wegen om tot onthouding te komen zijn alleen maar pervers en brengen hun eigen problemen met zich mee. Wanneer je deze cirkel van binnen kunt opwekken, ben je een vrij mens geworden.

Tantra zegt: 'Seks is slavernij, desondanks kan seks als voertuig dienen om tot de hoogste vorm van vrijheid te komen'. Volgens Tantra kan zelfs vergif als medicijn dienen, mits het in wijsheid wordt toegediend. Veroordeel dus niets. Maak er liever gebruik van. En wees nergens tegen. Vind uit hoe iets gebruikt en getransformeerd kan worden. Tantra leert een intense, totale acceptatie van het leven. Tantra is enig in haar soort. Waar ook ter wereld, te allen tijde, is Tantra uniek. Tantra zegt: 'Verwerp niets en wees nergens tegen en roep geen enkel conflict op - want met elk conflict ben je destructief ten aanzien van jezelf.'
Alle godsdiensten zijn tegen seks, ze zijn er bang voor, omdat seks zo'n geweldig sterke energie is. Als je je erin begeeft, ben je niet meer, en dan voert de stroom je mee - vandaar de angst. Daarom is het beter 'een dam op te werpen, zodat de stroom en jij twee worden! En sta niet toe dat deze vitale energie bezit van je neemt! Zorg dat je hem meester blijft!'
Alleen Tantra zegt dat dit meesterschap vals, ziek, pathologisch wordt, want je kunt niet werkelijk gescheiden worden van deze stroom. Jij bent die stroom! Dus alle scheidingen zijn vals, willekeurig. En in de aard der zaak is er geen enkele verdeeldheid mogelijk, want jij bent de stroom - je maakt er deel van uit, je bent er een deeltje van, een golf. Je kunt bevriezen en jezelf van die stroom afscheiden, maar die bevriezing is des doods. De mensheid is doods geworden. Niemand is werkelijk levend. Jullie zijn alleen nog maar het dood gewicht. Jullie drijven alleen nog maar levenloos mee op de stroom. Smelt! Tantra zegt: probeer te smelten. Word geen ijsberg, smelt en wordt één met de rivier.
Eén worden met de rivier, je één voelen met de rivier, oplossen in de rivier - doe het bewust en de transformatie zal plaatsvinden. Transformatie geschiedt niet door conflict, alleen door bewustwording.
Deze drie technieken zijn zeer wetenschappelijk, maar seks wordt dan ook iets volmaakt anders dan wat je er tot nu toe van wist. Geen tijdelijk gevoel van opluchting. Er wordt geen energie naar buiten gegooid. Er komt geen einde aan. Er ontstaat een meditatieve cirkel.

Nog een paar technieken die ermee verband houden: Bij het vreugdevol weerzien van een vriend die lang afwezig was, dring helemaal door in deze vreugde. Ga deze vruegde binnen en word er een mee - elke vreugde, elk geluk. Dit is maar een voorbeeld: Bij het vreugdevol weerzien van een vriend...!
Je ziet plotseling een vriend, die je vele dagen of jaren niet meer gezien hebt. Je wordt bevangen door een plotselinge vreugde. Maar je aandacht is dan bij je vriend, niet bij jouw vreugde. En dan ontgaat je iets, en die vreugde zal tijdelijk zijn. Je aandacht is gericht op je vriend. Je begint te praten, herinneringen op te halen; dit vreugdegevoel zal je ontgaan en de vreugde zal weer verdwijnen.
Wanneer je een vriend tegenkomt en je voelt dat er vreugde opwelt in je hart, concentreer je dan op die vreugde. Voel de vreugde en word de vreugde. En treed je vriend tegemoet, terwijl jullie allebei bewust vervuld zijn van vreugde. Laat de vriend aan de buienkant en jij blijft in het centrum van je geluksgevoel.
Je kunt dit ook in andere omstandigheden doen. De zon komt op en plotseling voel je dat er in jou ook iets opkomt. Vergeet dan de zon; laat hem aan de buitenkant. Blijf in het centrum van je eigen gevoel van opkomende energie. Op het moment dat je ernaar kijkt, zal het zich uitbreiden. De energie zal je hele lichaam doorgaan, je hele wezen. En wees dan niet alleen maar toeschouwer. Versmelt er in. Het komt maar zelden voor dat je vreugde, geluk, verrukking voelt. Maar we lopen er steeds omheen, omdat we object-gericht zijn.
Je denkt altijd dat vreugde van buitenaf komt. Je hebt een vriend en natuurlijk lijkt het alsof jouw vreugdegevoel van hem afkomstig is, maar dat is niet zo. De vreugde is altijd binnenin jou. De vriend is slechts een omstandigheid; de vriend heeft geholpen om het gevoel in jou naar buiten te brengen, hij hielp je zien dat het er is. En dit geldt niet alleen voor vreugde, maar voor alles: woede, verdriet, ellende, geluk. Anderen zijn uitsluitend omstandigheden, waarin datgene wat in jou verborgen is, wordt uitgedrukt. Zij zijn niet de oorzaak; zij veroorzaken die gevoelens iet in jou. Wat er ook gebeurt, gebeurt met jou. Het is er altijd geweest, maar deze ontmoeting schept de situatie waardoor datgene wat in jou verborgen is, zich openen kan - naar buiten komt. Uit de verborgen bronnen sroomt het te voorschijn en manifesteert zich.
Telkens als zoiets gebeurt, blijf dan in het centrum van je innerlijke gevoel. En zo verandert je houding ten opzichte van alles in het leven. Doe het ook met negatieve emoties.
Als je kwaad wordt, richt je dan niet op degene die je woede heeft opgewekt. Laat hem alleen aan de buitenkant en word jij je woede. Voel de woede in zijn totaliteit; sta toe dat de woede van binnen plaatsvindt. Rationaliseer niet; zeg niet 'deze man heeft het gedaan'. Veroordeel hem niet. Hij is slechts een situatie. Voel je dankbaar jegens hem dat hij je heeft geholpen iets open te breken dat in je verborgen lag. Hij heeft iets geraakt; een verborgen wond. Nu weet je het: word de wond.
Pas deze techniek toe bij negatieve en positieve emoties en er zal een grote verandering in je plaatsvinden. Of de emotie nu negatief is of positief, jij wordt de emotie zelf. Als het vreugde is, word vreugde. Als het woede is, dan zal je woede op die manier oplossen.
En dit is het verschil tussen negatieve en positieve emoties: als je je bewust wordt van een bepaalde emotie en de emptie lost op dankzij deze bewustwording, dan was de emotie negatief. Als je, door je bewust te worden van een bepaalde emotie, de emotie wordt en ze zich over je hele wezen uitbreidt, dan is de emotie positief. In beide gevallen werkt bewustwording anders. Als de emotie giftig is, word je ervan bevrijd dankzij je bewustwording. Als de emotie goed is, je in verrukiing brengt, extatisch is en je wordt er één mee, dan zal het gevoel zich dankzij je bewustwording verdiepen.
Dit is volgens mij het criterium: als zich iets verdiept door je bewustwording, dan is het iets goeds. Als iets wordt opgelst door je bewustwording, dan is het iets slechts. Datgene wat door middel van bewustwording niet kan blijven bestaan, is zonde en datgene wat wat door middel van bewustwording groeit, is deugd. Deugd en zonde zijn geen sociale denkbeelden. Het zijn innerlijke realisaties.